در دنیای امروز که بخش عمدهای از جمعیت شهری در آپارتمانها و مجتمعهای مسکونی و اداری زندگی میکنند، بحث نظافت ساختمان دیگر صرفاً یک کار خانگی نیست، بلکه یک خدمت تخصصی و حیاتی محسوب میشود. مشاعات ساختمان اولین فضای مشترکی است که هویت یک مجتمع را به ساکنین و میهمانان منتقل میکند. تمیزی و بهداشت این فضاها نه تنها در زیبایی بصری مؤثر است، بلکه نقش مستقیمی در حفظ سلامت عمومی و مهمتر از آن، در حفظ ارزش مادی ملک شما دارد.
این راهنمای جامع به عنوان یک مرجع کامل، برای شما (مدیران ساختمان، اعضای هیئت مدیره و ساکنین محترم) طراحی شده است تا با تمامی جزئیات خدمات نظافت ساختمان، عوامل مؤثر بر قیمتگذاری، و مهمترین استانداردها و نکات ایمنی آشنا شوید و بتوانید آگاهانهترین تصمیم را برای انتخاب یک شرکت خدماتی قابل اعتماد و حرفهای بگیرید.
بخش اول: خدمات اصلی نظافت ساختمان مشاعات و راه پله
خدمات نظافت ساختمان غالباً بر تمیز کردن بخشهای مشترک یا همان «مشاعات» تمرکز دارد. این بخشها به دلیل تردد بالا، نیاز به نگهداری منظم و روشهای نظافتی خاص دارند.
نظافت استاندارد راه پله و پاگردها
راه پله پرترددترین بخش مشاعات است و آلودگی آن به سرعت به سایر بخشها منتقل میشود. یک نظافتچی حرفهای برای تمیز کردن راه پلهها باید از اصول مشخصی پیروی کند تا نتیجه نهایی درخشان و بدون رَد آب باشد. ترتیب صحیح نظافت راه پله همیشه باید از بالاترین طبقه شروع شده و به سمت پایین (پارکینگ یا حیاط) ادامه یابد.
مراحل کلیدی نظافت راه پله:
- گردگیری اولیه و جارو زدن: ابتدا تمامی پلهها، پاگردها، قرنیزها و نردهها باید کاملاً جارو شده و گردگیری شوند تا ذرات خشک و گرد و غبار از بین بروند.
- شستشو با تی و مواد شوینده ملایم: استفاده از تی نخی تمیز و محلول آب و شویندههای با pH خنثی (مانند پودر دستی یا مایع ظرفشویی رقیق) برای جلوگیری از آسیب به سنگ یا سرامیک حیاتی است. برای هر طبقه، آب سطل و تی باید تعویض شود.
- تمیز کردن نردهها و حفاظها: نردههای فلزی، چوبی یا استیل با دستمال نمدار و مواد مخصوص (مانیزل یا پولیش استیل) تمیز و خشک میشوند.
- خشک کردن نهایی: برای جلوگیری از سر خوردن و ماندن رَد آب، کف پلهها باید بلافاصله با یک تی خشک یا دستمال جاذب رطوبت، خشک شوند.
نظافت آسانسور کابین، آینهها و دکمهها
آسانسور نیازمند دقت ویژه است؛ زیرا از نظر بصری و بهداشتی اهمیت فراوانی دارد. نظافتچی باید از ورود مستقیم آب به داخل کابین یا درزها خودداری کند، زیرا این کار میتواند به سیستمهای الکترونیکی آسیب برساند.
- کابین و کف: کف آسانسور (اغلب موکت یا سنگ) جارو و سپس با دستمال مرطوب و شوینده ملایم تمیز میشود.
- دیوارهها و آینهها: آینهها، استیلهای تزئینی و دیوارهها با شیشه پاککن یا شویندههای مخصوص براقسازی تمیز میشوند.
- دکمهها و پنلها: این بخشها محل تجمع بالایی از میکروبها هستند و باید با دستمال حاوی مواد ضدعفونیکننده (مانند الکل یا محلول ضدعفونیکننده) تمیز شوند.
نظافت پارکینگ و انباریها لکهزدایی تخصصی
نظافت پارکینگ به دلیل وجود لکههای روغن، گریس و لاستیک، چالشهای متفاوتی دارد. این بخش معمولاً نیاز به شستشو با فشار آب بالا (واترجت در صورت امکان) دارد.
برای رفع لکههای سخت نفتی و روغنی، استفاده از حلالهای ملایم یا مواد قلیایی قوی (و نه اسیدی) توصیه میشود. همچنین، تمیز کردن درب ورودی و خروجی پارکینگ و گردگیری کلیه لولهها و کابلهای سقفی (تار عنکبوتگیری) از وظایف نظافتچی است.
نظافت لابی، شوتینگ و فضای ورودی ساختمان
لابی به عنوان چهره ساختمان، باید همواره تمیز و مرتب باشد. در مورد شوتینگ زباله، نظافت منظم و ضدعفونی کردن آن ضروری است تا از انتشار بوی نامطبوع و تجمع حشرات موذی جلوگیری شود.
ضدعفونی شوتینگ: شوتینگ باید بهطور دورهای (ماهانه یا فصلی) با آب گرم و مواد ضدعفونیکننده قوی (مثل سفیدکننده رقیق) شستشو داده شود و آبکشی و خشک شود.
بخش دوم: عوامل موثر بر قیمت نظافت ساختمان و نحوه محاسبه هزینه
شفافیت در تعیین قیمت نظافت ساختمان یکی از مهمترین دغدغههای مدیران ساختمان است. هزینه این خدمات تابعی از حجم کار، تعداد نیروی مورد نیاز و سطح تخصصی بودن خدمات جانبی است. شرکتهای معتبر معمولاً قیمت را بر اساس ترکیبی از تعداد طبقات و مدت زمان کارکرد (ساعتی) محاسبه میکنند.
جدول تخمین قیمت خدمات نظافت ساختمان مسکونی (تهران)
توجه: ارقام زیر صرفاً جهت تخمین هزینه و در پاییز ۱۴۰۲ ارائه شدهاند و ممکن است بر اساس منطقه، نوع شرکت و زمان دقیق اجرا متغیر باشند.
| تعداد طبقات (به علاوه یک پارکینگ) | مدت زمان تقریبی | محدوده قیمت پایه (تومان) |
|---|---|---|
| ساختمان ۳ طبقه (۶ واحد) | ۳ تا ۴ ساعت | ۹۵۰,۰۰۰ – ۱,۲۰۰,۰۰۰ |
| ساختمان ۵ طبقه (۱۰ واحد) | ۴ تا ۵ ساعت | ۱,۲۰۰,۰۰۰ – ۱,۵۰۰,۰۰۰ |
| ساختمان ۷ طبقه (۱۴ واحد) | ۵ تا ۶ ساعت | ۱,۵۰۰,۰۰۰ – ۱,۸۵۰,۰۰۰ |
| هر طبقه مازاد بر ۷ طبقه | متغیر | افزایش ۷۰ تا ۱۰۰ هزار تومان |
عوامل کلیدی تأثیرگذار بر تعرفه نظافت راه پله
- تعداد طبقات و متراژ فضای مشاع: هرچه تعداد طبقات و طول راه پله بیشتر باشد، هزینه افزایش مییابد. همچنین، ساختمانهایی با بیش از ۲ واحد در هر طبقه معمولاً مشمول افزایش قیمت میشوند.
- نوع کفپوش و سطوح: کفپوشهای سنگی و سرامیکی نیاز به مراقبت بیشتری دارند. وجود موکت یا فرش در لابی یا راه پله (نیاز به شامپو شویی) هزینه را افزایش میدهد.
- خدمات جانبی درخواستی: خدماتی مانند نظافت پشت بام، دیوارشویی، نماشویی، شستشوی حیاط بزرگ و یا نظافت شوتینگ، به صورت جداگانه و بر اساس قیمت مقطوع یا ساعتی محاسبه میشوند.
- فرکانس نظافت (قرارداد دورهای): قراردادهای بلندمدت و منظم (هفتگی یا دو هفته یکبار) اغلب شامل تخفیفهای قابل توجهی نسبت به سفارشهای تکنوبتی میشوند.
- زمان ارائه خدمات: نظافتهای خارج از ساعات معمول کاری (قبل از ۸ صبح یا بعد از ۹ شب) یا در ایام تعطیلات رسمی، معمولاً با «کمک هزینه رفت و آمد» یا «اضافهبهای شبکاری» همراه است.
بخش سوم: استانداردها و چک لیست تضمین کیفیت نظافت ساختمان
یک شرکت خدماتی معتبر، باید یک چکلیست دقیق برای کارگر نظافتچی ساختمان ارائه دهد تا مدیر ساختمان بتواند عملکرد او را به طور شفاف ارزیابی کند. این چکلیست به مدیر ساختمان کمک میکند تا از تکمیل کامل تمامی وظایف اطمینان حاصل کند.
وظایف استاندارد نظافتچی ساختمان (چکلیست مدیر ساختمان)
- تمامی پلهها، پاگردها و قرنیزها از بالاترین طبقه تا پارکینگ کاملاً تی کشیده و خشک شدهاند (بدون رَد کثیفی).
- نردهها، دربها، کلید و پریزهای برق در تمام طبقات با دستمال مرطوب گردگیری و تمیز شدهاند.
- شیشههای راه پله و پنجرههای مشاعات از داخل تمیز و بدون لک هستند.
- کابین، آینه، و پنل دکمههای آسانسور تمیز و ضدعفونی شدهاند.
- کف پارکینگ و حیاط شسته و لکههای روغنی از بین رفتهاند.
- درب اصلی ورودی ساختمان و لابی تمیز و مرتب است.
- سطلهای زباله مشاعات تخلیه و ضدعفونی شدهاند.
- آبگرفتگی یا رطوبت در هیچ بخشی از مشاعات باقی نمانده است (رعایت ایمنی).
انتخاب صحیح مواد شوینده غیر اسیدی
یکی از بزرگترین اشتباهات در نظافت مشاعات (به ویژه در ساختمانهای با کف سنگ) استفاده از شویندههای اسیدی مانند جوهر نمک یا وایتکس است. این مواد به مرور زمان باعث خوردگی، مات شدن، و از بین رفتن جلای سنگ یا سرامیک میشوند و مدیران ساختمان را متحمل هزینههای کفسابی سنگین میکنند.
به جای شویندههای اسیدی:
از شویندههای با قدرت پاککنندگی بالا بر پایه مواد قلیایی، یا به سادگی از محلول آب و تاید یا مایع ظرفشویی رقیق استفاده کنید. برای لکههای سرسخت، از جوش شیرین و آب گرم استفاده شود.
ابزار و تجهیزات مورد نیاز نظافتچی حرفهای
اگرچه تهیه برخی ابزار ساده بر عهده کارفرماست، یک نیروی نظافت حرفهای باید به درستی از تجهیزات استفاده کند:
| ابزار ضروری (بر عهده کارفرما) | ابزار پیشنهادی (بر عهده شرکت) |
|---|---|
| جارو و خاکانداز باکیفیت | دستگاه واترجت (برای شستشوی پارکینگ و حیاط) |
| تی نخی و تی خشک جداگانه (حداقل ۲ عدد) | دستگاه اسکرابر یا پولیشر (برای لابیهای بزرگ) |
| سطلهای تمیزکاری (با سطل جداگانه برای آب کثیف و تمیز) | شویندههای تخصصی لکهبر (غیر اسیدی) |
| دستمالهای میکروفایبر، شیشهپاککن، و مواد ضدعفونی | نردبان یا چهارپایه ایمن و سبک |
بخش چهارم: نظافتهای تخصصی و خدمات متمایز ساختمانهای ویژه
برخی از ساختمانها، به ویژه مجتمعهای اداری، برجها و ساختمانهای نوساز، نیازمند خدمات نظافتی فراتر از نظافت معمول مشاعات هستند.
نظافت ساختمانهای نوساز Finishing
پس از پایان عملیات ساخت و ساز، سطوح ساختمان مملو از اثرات رنگ، سیمان، گچ، و بقایای مصالح است. این مرحله (که اصطلاحاً فینیشینگ یا پایان کار نامیده میشود) بسیار زمانبر و حساس است و باید توسط تیمهای متخصص انجام شود.
نکات حیاتی در فینیشینگ:
- استفاده از کاردکهای پلاستیکی و مواد حلال مخصوص برای جدا کردن رنگ و سیمان بدون خراش دادن سطوح.
- تمیزکاری دقیق تمامی درزها و پنجرهها (ریلهای پنجره و قاب دربها).
- شستشوی دیوارهها و کف (که ممکن است نیاز به چندین بار تکرار داشته باشد).
خدمات نماشویی ساختمانهای بلندمرتبه
نماشویی برای حفظ زیبایی و دوام نمای ساختمان ضروری است. این خدمات تخصصی بسته به جنس نما (شیشه، سنگ، کامپوزیت) با روشهای مختلفی انجام میشود:
- راپل (دسترسی با طناب): ایمنترین و کارآمدترین روش برای ساختمانهای بلند که نیاز به داربست را حذف میکند.
- واترجت (فشار قوی آب): برای شستشوی نماهای سنگی یا آجری که آلودگی زیادی دارند.
- ابر و تی: برای نماهای شیشهای که نیاز به دقت بالا در براقسازی دارند.
کفسابی (Stone Polishing) و احیای درخشش سنگ
اگر کف ساختمان شما کدر شده، خط و خشهای عمیق دارد، یا در اثر استفاده نادرست از مواد اسیدی آسیب دیده، کفسابی ساختمان با دستگاههای سابزنی تخصصی میتواند جلای اولیه را به آن بازگرداند. سابزنی شامل چندین مرحله لایهبرداری، صاف کردن و پولیش نهایی است و برای ساختمانهای قدیمیتر یا لابیهای پرتردد، یک نیاز جدی محسوب میشود.
بخش پنجم: چگونه بهترین شرکت نظافتی را انتخاب کنیم؟ اعتماد و تعهد
مهمترین عامل در انتخاب شرکت نظافت ساختمان، بحث اعتماد، امنیت و کیفیت کار تضمین شده است. سپردن کلید ساختمان یا اجازه دسترسی به مشاعات، نیاز به اطمینان کامل به نیروی اعزامی دارد.
معیارهای انتخاب شرکت خدماتی معتبر
برای حفظ آرامش و امنیت ساکنین، حتماً معیارهای زیر را در انتخاب شرکت در نظر بگیرید:
- مجوز رسمی و ثبت شرکت: مطمئن شوید که شرکت دارای پروانه کسب و ثبت رسمی است، نه صرفاً یک واسطه آگهی.
- احراز هویت و گواهی عدم سوء پیشینه: شرکت باید تضمین کند که نیروی اعزامی، مراحل احراز هویت را طی کرده و دارای سوء پیشینه کیفری نیست.
- بیمه مسئولیت نیروی کار: در صورت بروز حادثه برای کارگر در حین کار (مثلاً افتادن از پله یا نردبان) یا آسیب رساندن به اموال ساختمان، شرکت باید بیمه مسئولیت داشته باشد.
- آموزش تخصصی: نیروها باید آموزش دیده باشند تا بدانند چگونه از شویندههای مناسب استفاده کنند و ترتیب نظافت مشاعات (مخصوصاً آسانسور) را رعایت کنند.
اهمیت قرارداد کتبی و شفافیت حقوقی
بهترین راه برای مدیریت انتظارات و جلوگیری از اختلافات آتی، بستن یک قرارداد کتبی دقیق است. این قرارداد باید شامل موارد زیر باشد:
- لیست دقیق وظایف (چکلیست نظافت).
- فرکانس و زمانبندی دقیق حضور نظافتچی.
- قیمت نهایی و شرایط افزایش قیمت (در صورت درخواست خدمات مازاد).
- شرط جبران خسارت در صورت آسیب به اموال ساختمان توسط نیروی اعزامی.
سوالات متداول
آیا نظافتچی ساختمان موظف به تمیز کردن جلوی درب واحدهای مسکونی است یا خیر؟
وظایف نظافتچی ساختمان بر اساس قرارداد و توافقنامه بین مدیر ساختمان و شرکت نظافتی تعیین میشود. به طور معمول، نظافتچی مسئول تمیز کردن مشاعات است که شامل پاگردها، راه پلهها و فضای مشترک میشود. تمیز کردن جلوی درب ورودی واحدها (شامل داخل کفپایی یا شستن درب واحد) جزو وظایف استاندارد مشاعات نیست، مگر اینکه در قرارداد به صراحت ذکر شده و هزینه آن لحاظ شده باشد. عموماً تمیز کردن تنها بخش مشاع پاگرد در مقابل درب ورودی واحد انجام میشود.
در صورت آسیب دیدن مشاعات ساختمان توسط کارگر نظافتچی، مسئولیت جبران خسارت بر عهده چه کسی است؟
اگر شرکت نظافتی شما معتبر باشد و دارای قرارداد رسمی باشد، مسئولیت جبران خسارت بر عهده شرکت خدماتی است. این شرکتها معمولاً نیروی خود را بیمه مسئولیت میکنند و متعهد میشوند که در صورت آسیب به اموال (مانند شکستن لامپ، آسیب به نرده یا استفاده نادرست از شوینده که منجر به آسیب سنگ شود)، خسارت را جبران کنند. این مورد باید حتماً در بخش تعهدات قرارداد ذکر شود.
بهترین زمانبندی (فرکانس) برای نظافت ساختمانهای پرتردد و کمتردد چیست و چگونه تعیین میشود؟
فرکانس نظافت کاملاً بستگی به میزان تردد و شرایط محیطی ساختمان دارد:
- ساختمانهای کمتردد (کمتر از ۱۰ واحد): معمولاً نظافت
دو هفته یکبار کافی است. - ساختمانهای پرتردد (تجاری، اداری یا بیش از ۱۵ واحد): نظافت
هفتگی یا حتیدو بار در هفته در فصول بارندگی یا فصول پرتردد ضروری است. - برجها و مجتمعهای بزرگ: این مجموعهها نیاز به
نیروی مقیم یا اعزام چند روز در هفته دارند.
تعیین فرکانس باید با توجه به لزوم حفظ بهداشت و جلوگیری از نارضایتی ساکنین انجام شود.
آیا استفاده از شویندههای شیمیایی قوی مانند جوهر نمک برای از بین بردن لکههای سخت در راه پله مجاز است؟
خیر، استفاده از شویندههای اسیدی مانند جوهر نمک (HCl) و سفیدکننده (وایتکس) برای نظافت کفپوشهای سنگی، سرامیکی و موزاییکی
وظیفه تهیه مواد شوینده و تجهیزات مورد نیاز نظافت ساختمان (تی، جارو، سطل) بر عهده کارفرما (مدیر ساختمان) است یا شرکت نظافتی؟
در اغلب قراردادهای استاندارد،